Geschiedenis van de bankschroef

Geschiedenis van de bankschroef

Het ontstaan van een onontbeerlijk stuk gereedschap

Wie er in de oertijd op het idee is gekomen om werkstukken zodanig te fixeren dat ze zich tijdens het zagen, vijlen en boren niet konden bewegen valt uit de overlevering niet op te maken. Het feit dat in het moderne computertijdperk de bankschroef, zijnde een zuiver mechanisch stuk gereedschap, nog steeds zo`n prominente plaats inneemt en niet weg te denken valt in een met electronica volgestopte werplaats, zou de mensheid van toen stellig verbazen.

Een allesbepalende stap in de verdere ontwikkeling van het onmisbare stuk spangereedschap uit de Middeleeuwen tot zijn huidige uitgerijpte vorm, was de vervanging van de spantechniek met behulp van een wig en een hamer door het spannen met draadstang en hefboom. Het nadeel: de beweegbare bek kon, ten opzichte van de vaste bek, alleen maar radiaal geleid worden waardoor de ingespande werkstukken min of meer kantelden. De uitvinding van de parallelbankschroef, rond 1750, waarbij de beweegbare bek over een horizontaal verschuifbare slede kon worden verplaatst, veroorzaakte een doorbraak in de verdere ontwikkeling naar optimale praktische bruikbaarheid.  
  
In 1830 werd in Engeland de eerste giet ijzeren bankschroef gebouwd. Vloeibaar metaal laat zich, zoals bekend, in vrijwel iedere vorm brengen. Tijdens het gietproces vormen zich echter gemakkelijk zogeheten gietgallen. Dat zijn zeer kleine holle ruimtes in het binnenste van het gietwerk. Dat maakt een gietstuk op sommige plaatsen poreus en bros. Gevolg: gebrekkige weerstand die niet zelden ( bij hardhandig gebruik ) tot breuken leidt. Daarom worden tegenwoordig veiligheidsonderdelen voor de automobielindustrie en hoogwaardige onbreekbare bankschroeven uit staal gesmeed. De structuur van staal wordt door het smeden homogeen. Sinds de introductie van valhamers met een groot valgewicht en de ingebruikname van smeedvormen met geringe tolerantie`s werd tevens het probleem van de vervorming opgelost 


De geboorte van de HEUER-bankschroef

Toen de uit Iserlohn afkomstige hobbyuitvinder Josef Heuer in 1925 een nieuwe constructie bedacht voor een machinaal gesmede bankschroef met een revolutionair dubbel prismageleidingssysteem was de firma Brockhaus in Plettenberg / Sauerland / al één van de grootste mechanische smederijen in Duitsland. Met een vooruitziende blik onderkende men bij Brockhaus ogenblikkelijk de betekenis van deze uitvinding. Men verwierf in 1927 het patent waarna meteen begonnen werd met de productie van deze bankschroef. Dat was het uur van de geboorte van de thans wereldwijd bekende HEUER-bankschroef waarvan er sindsdien miljoenen werden gebouwd en verkocht.

De goed gelukte start en de succesvolle ontwikkeling
  
Een citaat uit de geschreven overleveringen:  
"In hetzelfde jaar lukte het, na grote inspanningen, om de nieuwe bankschroef op de Leipziger najaarsbeurs voor de eerste keer te tonen en noemenswaardige leveringsopdrachten te noteren". Geen wonder, want de gegarandeerd onbreekbare, geheel uit staal gesmede "HEUER-PRIMUS" verdiende, als beste van de klas, ook alle eer. Het succes liet de Brockhaus` technici niet met rust. Men ontwikkelde in hoog tempo door en zo ontstond, naast de HEUER-Primus, die achterwaarts opende, een bankschroef die voorwaarts ( richting gebruiker ) opende. Daardoor werd het mogelijk om ook grotere werkstukken verticaal - vóór de werkbank naar beneden stekend - in te spannen en te bewerken. Heel toepasselijk werd het nieuwe model tot HEUER FRONT gedoopt. Tot eind jaren dertig werd de bediening gaandeweg verder verbeterd en de veelzijdigheid van de HEUER FRONT uitgebreid. Zo maakte bijvoorbeeld de van trapeziumdraad met dubbele spoed voorziene draadspindel het mogelijk om krachtiger, sneller en preciezer in te spannen.  
  
In installateurskringen ontdekte men al snel de extra gebruiksmogelijkheden van de aangesmede pijpenklem. De tot dan toe in gebruik zijnde speciale bankschroef voor het inspannen van ronde buizen werd immers overbodig. 


De weg naar het perfecte gereedschap

Na de Tweede Wereldoorlog stortte men zich bij Brockhaus Heuer met veel enthousiasme op de nieuwe productie. Bij de wederopbouw van Duitsland waren bankschroeven immers harder nodig dan ooit tevoren. Onder andere door de introductie van het kwaliteitslabel voor technische producten "Made in Germany" werd men in de exportmarkten weer wereldwijd succesvol. Inmiddels worden de HEUER-bankschroeven al meer dan tachtig jaren uitsluitend en alleen in Duitsland geproduceerd. Vooruitstrevende productiemethoden, vooral op het gebied van las- en smeedtechniek, ontgingen ook de uitvinder Josef Heuer niet. Hij ontwikkelde weer een nieuwe bankschroef en vroeg daarop in 1948 patent aan. Het concept van de huidige HEUER-bankschroef is in de kern gebaseerd op het patent van die variant.  
  
Parallel aan de optimalisatie van de productiemethoden werkten de Brockhaus` technici voortdurend verder aan de verbetering van het model onder het motto "kleine oorzaken - grote gevolgen".  
  
Door toepassing van een veer met borgring werd bijvoorbeeld het functioneren van het precisielager van de draadspindel aanzienlijk verbeterd waardoor er tijdens het los- en vastdraaien van de bankschroef geen "dood punt" meer te bespeuren valt. Vandaag de dag heeft de HEUER-bankschroef een centrische, nastelbare geleiding en is standaard uitgevoerd met een aangesmede pijpenklem en een beschermd liggend precisielager. Een andere belangrijke eigenschap is de diepspanmogelijkeid, die het gevolg is van de slanke, eveneens machinaal gesmede geleiderail.